Mange tusen er huslause i Sverige

Talet på huslause aukar i Sverige. Den svenske bymisjonen slår no alarm og krev at staten gjer ein kraftinnsats for dei mest sårbare gruppene i samfunnet.
utenriks

Sveriges Stadsmissioner meiner at situasjonen berre blir verre. Organisasjonen understrekar at det ikkje hjelper med auka politisk merksemd på problemet viss ikkje det samtidig kjem politisk handling. Dei meiner Sverige må følgje mellom anna Noreg med kartlegging og ein klar strategi for å få ned talet på huslause.

– Regjeringa kan ikkje gøyme seg bak kommunane, seier direktøren for Stockholms bymisjon, Åsa Paborn, som også er talsperson for Sveriges Bymisjoner i husløysespørsmål.

Over 33.000 menneske i Sverige manglar truleg bustad, ifølgje tal frå den svenske Socialstyrelsen, ein etat som ligg under det svenske sosialdepartementet.

Det er snakk om fleire

Bymisjonane i landet er derimot overtydde om at talet er mykje høgare enn det.

Dei viser til at statistikken berre omfattar personar med røter i Sverige og som har vore i kontakt med ei verksemd som rapporterer til Socialstyrelsen. Verken EU-migrantar, papirlause eller personar som ikkje har søkt hjelp, er inkluderte.

Dessutan peikar organisasjonen på at statistikken snart er fem år gammal.

– Vi meiner det er mange urapporterte saker, seier Paborn.

Manglar ein strategi

Saman med representantar for dei andre bymisjonane i Sverige har Paborn vore med på å lage ein rapport om husløyse, der ein har samla inn informasjon frå 17 kommunar – frå Malmö i sør til Luleå i nord. Konklusjonen er at det manglar ein innsats mot husløyse – både på kommunalt og statleg nivå.

I rapporten «Boligløse 2021» blir det også understreka at forskjellane mellom kommunane er store. Bymisjonen etterlyser derfor ein landsomfattande strategi mot bustadløyse.

– Det hastar med ei heilskapleg tilnærming til problemet. Sjå på Finland og Noreg, der ein har hatt politisk medvit og langsiktige og overordna strategiar. I begge land har ein klart å redusere talet på heimlause, heiter det i rapporten.

Nedgang i Noreg

I Noreg gjennomfører ein ei regelmessig nasjonal kartlegging av huslause. Kartlegginga kvart fjerde år viser eit augneblinksbilete over personar i Noreg som ikkje disponerer eigen eigd eller leigd bustad. Ein rapport frå By- og regionforskingsinstituttet NIBR frå i sommar viste at talet på huslause i Noreg i 2020 utgjorde 3.325 personar. Dette svarer til 0,62 per 1.000 innbyggjarar for landet samla sett.

Ved den førre kartlegginga i 2016 var talet 3.909, tilsvarande 0,75 per 1.000 innbyggjarar. Nedgangen dei siste fire åra var dermed på 15 prosent, heiter det i rapporten frå NIBR.

Bustad må komme først

I tillegg til å etterlyse ein klar nasjonal strategi foreslår den svenske bymisjonen at modellen «bustad først» må setjast i verk over heile landet.

Modellen, som ifølgje forfattarane av rapporten blir brukt med suksess i om lag 20 kommunar, tek utgangspunkt i at huslause personar først treng grunnleggjande tryggleik i eigen bustad. Først etter å ha fått ein eigen trygg bustad kan ein klare å handtere andre sosiale problem.

Fleire barnefamiliar

Bymisjonen meiner at folk flest ofte tenkjer at ein huslaus er ein rusavhengig person som søv på ein benk i parken. Men biletet er langt meir samansett, blir det understreka.

– Dei siste 15 åra ser vi at stadig fleire blir heimlause på grunn av økonomiske problem, fortel Paborn.

Ho trekkjer fram at eit viktig tiltak kan vere å finne modellar for å senke lista for utleige, slik at personar med låg inntekt også kan leige bustad – sjølv om dei ikkje kan oppfylle eit krav om disponibel inntekt på tre eller fire gonger månadsleiga for å inngå eit leigeforhold.

I rapporten kjem det fram at ein ser ein auke i talet på barnefamiliar, einslege og andre «som kanskje har ein stad å sove, men som ikkje klarer å komme seg inn på bustadmarknaden fordi dei manglar fast jobb».

(©NPK)