Iran gir ikkje lenger inspektørane opptak frå anlegg

Iran gir ikkje lenger dei internasjonale inspektørane opptak frå atomanlegget i landet, melder statleg iransk TV.
utenriks

– Lova tredde i kraft i dag tidleg, opplyser utanriksminister Mohammad Javad Zarif tysdag.

– Vi gav dei aldri liveoverføring, men dei fekk opptak dagleg og kvar veke. Opptaka vil frå no av bli verande i Iran, seier han.

Det iranske atomenergibyrået vil behalde opptaka frå anlegget i landet i tre månader og deretter overlevere dei til Det internasjonale atomenergibyrået (IAEA), vel å merke dersom det blir lempa på dei internasjonale sanksjonane mot landet. Dersom ikkje det skjer, vil opptaka bli sletta.

Trekte USA frå avtalen

Tidlegare president Donald Trump trekte i 2015 USA frå atomavtalen med Iran og innførte strenge sanksjonar, til protestar frå resten av signaturstatane Russland, Kina, Storbritannia, Frankrike og Tyskland, og dessutan EU.

Eitt år etter at USA forlét avtalen, kunngjorde Iran at også dei ville sjå bort frå visse delar av han og produsere meir lågopprikt uran enn det avtalen fastset.

Etter at USA likviderte den iranske generalen Qasem Soleimani i Irak i januar i fjor, varsla Teheran at dei òg ville sjå bort frå regelverket i avtalen for kjernefysisk forsking og utvikling.

Ønskjer å ta opp att

Trumps etterfølgjer Joe Biden har signalisert at han ønskjer å blåse liv i avtalen med Iran, men krev at iranarane tek det første skrittet ved å stanse opprikinga av uran.

Iran held fast på at det er USA som må ta det første skrittet ved å oppheve sanksjonane som vart innførte under Trump.

I helga besøkte sjefen i IAEA, Rafael Grossis, Teheran, noko som resulterte i ein mellombels avtale som sikrar at inspeksjonen av iranske anlegg kan halde fram.

Ifølgje Grossi får inspektørane litt mindre tilgang enn før, men dei beheld «den nødvendige graden av overvaking og verifisering».

Rikjer opp uran

Iranske styresmakter har gjentekne gonger slått fast at dei ikkje har noko ønske om å utvikle atomvåpen, noko den øvste leiaren i landet Ali Khamenei gjentok måndag.

Khamenei opplyste samtidig at Iran om dei ønskte, kunne ha auka opprikinga av uran til 60 prosent, langt over grensa på 3,67 prosent som landet forplikta seg til i atomavtalen.

I starten av januar hadde opprikinga av uran nådd 20 prosent, same nivå som før atomavtalen.

Uran nytta i atomvåpen har vanlegvis ein opprikingsgrad på meir enn 85 prosent, men i teorien kan ein òg lage ei såkalla skitten bombe. Ei slik vil bestå av ein konvensjonell sprengladning kombinert med eit kva som helst radioaktivt materiale, til dømes lågopprikt uran.

Ei slik bombe vil i teorien kunne spreie radioaktivt materiale over eit større område, men ifølgje ekspertar forårsake meir frykt enn død.


(©NPK)