Grønland til Trump: – Vi er ikkje til sals

Grønlands regjering fastslår at territoriet ikkje er til sals etter meldingar om at USAs president Donald Trump er interessert i å kjøpe Grønland frå Danmark.
utenriks

– Vi har eit godt samarbeid med USA, og vi ser det som eit uttrykk for ei større interesse i å investere i landet vårt og moglegheitene vi tilbyr. Grønland er sjølvsagt ikkje til sals, skriv regjeringa i Nuuk i ei fråsegn ifølgje nyheitsbyrået DPA.

Påstandane om Trumps spesielle interesse for Grønland vart først omtalt av avisa Wall Street Journal torsdag.

Anonyme kjelder fortel til avisa at Trump fleire gonger lufta tanken om å kjøpe den største øya i verda frå Danmark. Presidenten har òg fleire gonger ressursane til diskuterte auga og geopolitiske tyding, og han skal ha bedt ein rådgivar om å undersøkje saka nærare.

Trump skal besøkje Danmark om få veker. Då vil Grønland og arktiske spørsmål stå på dagsordenen. Det kvite hus hadde fredag enno ikkje kommentert meldingane.

Dansk vantru

Danske politikarar reagerer med sjokk og vantru på påstanden.

– Det må vere ein aprilsnarr. På fullstendig feil årstid, skriv Venstre-leiar og tidlegare statsminister Lars Løkke Rasmussen på Twitter.

Søren Espersen frå Dansk Folkeparti (DF) meiner Donald Trump må ha gått frå vitet viss det stemmer at han leikar med tanken om å kjøpe Grønland.

– Tanken om at Danmark skal selje 50.000 statsborgarar til USA, er fullstendig vanvitig, seier Espersen, som er DFs utanrikspolitiske talsperson.

Han samanliknar scenarioet med å skulle selje Nord-Jylland til Noreg.

– Dette er det glade vanvitet i 2019, fastslår Espersen.

– Å, gode Gud

Også USAs tidlegare ambassadør i Danmark uttrykkjer frustrasjon.

– Å, gode Gud, tvitrar Rufus Gifford, som kallar Trumps påståtte planar «ein komplett og total katastrofe».

Ifølgje nyheitsbyrået Reuters har nokon av Trumps rådgivarar tolka forslaget om Grønland-kjøp som ein spøk – medan andre har tatt det meir alvorleg.

Ein som tar ideen på alvor, er forskar Jon Rahbek-Clemmensen ved det danske Forsvarsakademiet. Han peikar på at den amerikanske Thule-basen på Grønland speler ei viktig rolle i USAs rakettforsvar.

Auka russisk og kinesisk aktivitet i Arktis kan ha forsterka behovet for å verne militærbasen, ifølgje Rahbek-Clemmensen.

– Grønlendarane bestemmer

Statsvitar Rasmus Leander Nielsen ved Grønlands Universitet meiner politikarane i København uansett ikkje kan bestemme om Grønland skal seljast.

Befolkninga på øya har stor grad av sjølvstyre, og det er derfor dei som må avgjere om dei vil slutte seg til USA.

Aaja Chemnitz Larsen, éin av to grønlandske representantar i Folketinget i København, lèt seg ikkje freiste av ei eventuell moglegheit til å bli amerikanar. Ho minner på om at Grønland er eit nordisk velferdssamfunn med gratis utdanning og helsetenester som folk har råd til.

– Eg har nokre bekymringar knytt til kva slags samfunn ein får viss Grønland blir amerikansk, og ikkje dansk, seier ho.

Tilbod i 1946

Grønland ligg nærare Nord-Amerika enn Europa, og USA foreslo å kjøpe øya i 1946 for 100 millionar dollar i gull. Det vart ikkje noko av, men USA fekk bygge Thule-basen på øya.

Utanriks- og forsvarspolitikken blir framleis styrt frå København.

I mellomalderen var Grønland underlagt Noreg, og øya følgde med på lasset då Noreg vart underlagt Danmark.

Danskane fekk behalde Grønland då dei mista Noreg i 1814. På 1930-talet mislykkast eit norsk forsøk på å få tilbake område i Øst-Grønland.

Mesteparten av Grønland er dekt av is, og issmeltinga på øya har skote fart som følgje av klimaendringane. Smelting av enorme grønlandske ismassar kan på sikt bidra til ein betydeleg auke i havnivået.





(©NPK)