Åslaug Haga: Verda må ete meir plantebasert

Klimaendringane fører stadig fleire til svolt, og verda må endre kurs, lyder den tydelege beskjeden frå tidlegare Sp-leiar Åslaug Haga, no i FNs jordbruksfond.
innenriks

– Vi bør gå i retning av meir plantebasert diett. Det bør vi på grunn av klimaendringar – og i den rike delen av verda sannsynlegvis òg på grunn av helsemessige effektar, seier Haga til NTB.

Senterparti-veteranen er snart ferdig som visepresident i FNs jordbruksfond (IFAD), der ho har jobba med mat, matproduksjon og -tryggleik. Neste veke held organisasjonen eit formøte til FNs store mat-toppmøte i New York i september.

– Ting går i feil retning. Det betyr at vi alle må ta oss saman og samarbeide betre for å få matsystemet og klimautfordringane under kontroll, seier Haga.

Ber Vedum prioritere klima

Beskjeden hennar går ut til alle politikarar. Sp-nestoren ønskjer ikkje å sende ein spesiell beskjed til Senterpartiets noverande leiar og statsministerkandidat Trygve Slagsvold Vedum – ein mann som jamleg forsvarar både kjøttmat og dieselbilar.

Ho ber han likevel om å setje klimaet øvst på prioriteringslista:

– Eg har den same bodskapen til Vedum som eg har til alle andre politikarar. Det er at vi treng å ta klimautfordringane på alvor. No ser vi rundt oss at dramaet er stort. Det må ha førsteprioritet. Klimaet er heilt fundamentalt for at vi skal greie å sikre nok mat framover, seier Haga, som tidlegare har vore olje- og energiminister for Senterpartiet.

Auka temperatur – mindre avlingar

Etter fleire år der svolt i verda har minka, har utviklinga no snudd. Ein fersk FN-rapport viser at kvar tiande innbyggjar i verda svelt, og at koronapandemien har kasta ytterlegare 120 til 160 millionar menneske ut i svolt.

Men allereie før pandemien kom dei første urosignalene om at det var i ferd med å snu. Haga er ikkje i tvil om at klimaendringane er hovudårsaka til at fleire svelt.

– Fordi vi veit at høgare temperatur på kloden bidreg til reduserte avlingar. Det internasjonale klimapanelet har sagt at for kvar grad temperaturen aukar på kloden, så går produksjonen ned med i alle fall 2 prosent.

Røffe forhold

Haga viser til at temperaturen aukar mest i mange av landa der matutfordringane allereie er størst, spesielt i Afrika sør for Sahara.

– Enkelte stader er det snakk om tre grader, opp mot fire grader. Det er enormt dramatisk for matproduksjonen. I tillegg blir vêret røffare.

Haga trekkjer fram flaumen i Tyskland førre veke som eit tydeleg døme på at heller ikkje dei rike landa blir skåna.

– Når vi ser korleis byar har vorte raserte av regnfall som vi ikkje har sett maken til nokon gong, og korleis det bidreg til at jordsmonnet blir så fylt med vatn at du har store ras, at dammar bryt saman, så ser vi det veldig nær oss, seier ho.

– Må ete meir mangfaldig

Det er ingen løyndom at Haga har tilhøyrt klimafløya i Senterpartiet, og i 2019 tok ho til orde for å fase ut norsk petroleumsverksemd.

Og medan partifellar som stortingsrepresentant Jenny Klinge har rasa mot at vegan-organisasjonar skal få pengestøtte, er Haga altså tydeleg på at vi bør ete mindre kjøtt.

– Vi må ete meir mangfaldig. Anten vi bur i rike land eller fattige land. Vi må utvikle eit meir miljøvennleg landbruk. I dag er det sånn at landbruket i seg sjølv bidreg til nærare 30 prosent av klimautsleppa, slår ho fast.

Grønt jobbskifte

Etter nærare ti år i utlandet, mellom anna som direktør for Global Crop Diversity Trust, vender Haga no heim til Noreg for å leie vindkraftorganisasjonen Norwea.

Det betyr at ho kan risikere å hamne meir på kant med sitt eige parti, som mellom anna vil gi kommunane vetorett mot nye vindmølleprosjekt.

– Eg har i den noverande jobben min brukt mykje tid og kapasitet på å jobbe med det grøne skiftet i verda. Det er det eg skal halde fram med i den nye jobben min. Eg har eit djupt og inderleg engasjement for klima, og det er eg så heldig å skulle halde fram med, seier Haga om den nye jobben.


(©NPK)