Årets Bragepris for skjønnlitteratur gjekk til Beate Grimsrud etter at ho var døydd

Beate Grimsrud vart tildelt Brageprisen for skjønnlitteratur for romanen «Jeg foreslår at vi våkner». Det er første gongen Brageprisen blir utdelt posthumt.
innenriks

Grimsrud døydde 1. juli i år, 57 år gammal, etter sjukdommen i ei tid.

I grunngivinga skriv juryen at boka rommar alt ein håpar skal vere mellom to permar, når ein opnar ei ny bok.

«Vinnerromanen er rett og slett et overflødighetshorn av skarpe formuleringer, presise observasjoner, svimlende filosofiske tanker og vilter fantasi», heiter det i grunngivinga.

I år offentleggjorde kulturminister Abid Raja (V) vinnarane på eit digitalt arrangement som følgje av koronarestriksjonane.

Sårt

Romanen vart godt motteken av både kritikarar og publikum og toppa salslistene då han kom i vår. Han handlar om Vilde Berg som blir alvorleg kreftsjuk.

Kari Joynt, sjefredaktør for skjønnlitterær redaksjon i Cappelen Damm, seier til NTB at dei er ekstremt glade hos forlaget.

Det er første gongen Brageprisen blir delt ut posthumt. Joynt seier det er sårt at Grimsrud ikkje får hente prisen sjølv.

– Beate elska slike ting, når det er eit skikkeleg påskot for å feire. Eg ser for meg at ho ville sprunge opp på scena og hoppa opp og ned. Det er skikkeleg leitt å ikkje få sjå henne oppleve det, seier Joynt.

Grimsrud er kjend for å lodde djupt i eksistensiell tematikk, med komikk og brodd. Ho har vunne ei rekkje prisar tidlegare, men aldri Brageprisen.

Både forlaget, juryen og kritikarar omtaler «Jeg foreslår at vi våkner» som eit hovudverk i Beate Grimsruds forfattarskap.

To prisar til Hessen

Forfattar og biolog Dag O. Hessen vart tildelt Brages heiderspris for 2020. Han blir òg tildelt Brageprisen for sakprosa for boka «Verden på vippepunktet».

Dermed vinn Hessen to av dei fem brageprisane i år.

– Det er vanskeleg å finne ord på slike høve. Eg trur det einaste som dekkjer det, er overveldande, seier Hessen til NTB.

«Verden på vippepunktet» tek for seg korleis det står til med natur og klima og kor ille det kan gå viss utviklinga kryssar eit punkt der det blir nesten umogleg å komme seg tilbake til ei verd i balanse.

Dei andre prisane gjekk til Jenny Jordahl i kategorien barne- og ungdomslitteratur for boka «Hva skjedde egentlig med deg» og Thomas Horne i Åpen klasse: Nyttebøker for boka «Den store klimaguiden».

Hadde ikkje drøymt om heiderspris

Heidersprisen går til ein person eller organisasjon som har hatt særleg betydning for litteraturen i Noreg.

Biologiprofessor Dag O. Hessen har i fleire tiår vore ei markant stemme i debattar om klima, økologi og betydninga til biologien for forståinga av mennesket. Han har òg skrive ei rekkje bøker. Men å vinne Brages heiderspris kom heilt uventa på han.

– Nei, den hadde eg ikkje drøymt om eingong. Så det var ei fullstendig overrasking. På sakprosaprisen hadde eg heilt nøkternt berekna meg fram til at eg hadde ein 25 prosent sjanse (fire forfattar var nominert, journ.anm.). Men heidersprisen kom som lyn frå klar himmel.

Heidersprisen er ikkje berre ein heider av den siste boka og klimasaka, men av heile Hessens forfattarskap, sakprosa som sjanger, betydninga av tematikken han skriv om.

– Når eg ser selskapet eg er i, blir det endå meir overveldande, seier Hessen om tidlegare heidersprisvinnarar, som dei siste åra mellom anna har gått til Edvard Hoem, Klaus Hagerup og Vigdis Hjorth.

(©NPK)